Impressie Science Café Noir 2025

Het thema van de eerste editie – donker in wetenschap en cultuur – werd voortgezet, maar in een wat vrijere interpretatie. Zo schemerde onzekerheid en avontuur door in veel programmaonderdelen.

In de grote zaal van het Burgerweeshuis opende poolonderzoeker en NOS-weerman Peter Kuipers Munneke het programma met een meeslepend verhaal over de fundamenteel beperkte zekerheid waarmee weersverwachtingen kunnen worden gemaakt.

Slaaponderzoeker Marike Lancel van de Rijksuniversiteit Groningen vertelde over het belang van goede nachtrust en gaf tien tips voor goed slapen.

Expert radicalisering en extremisme Jan-Willem van Prooijen van de Universiteit Maastricht ging in op nepnieuws en complotdenken en waarom mensen daar gevoelig voor zijn. Het blijkt niets nieuws: in onzekere tijden hebben mensen altijd behoefte aan grip op hun bestaan, en omarmen verklaringen, hoe irreëel soms ook.

Tenslotte vertelde oceaanonderzoeker Erik van Sebille van de Universiteit Utrecht in een prachtig theatercollege over het in kaart brengen van de bodem van de oceanen – het laatste onverkende deel van onze planeet. Dat werk gaat soms gepaard met hachelijke avonturen, zo bleek.

Tussendoor zwoer Willem Stortelder, medeoprichter van de Stichting tot Behoud van het Donker, in een ludiek intermezzo het publiek in bij de stichting door het afleggen van een eed, met voor iedereen als cadeau een doppinda – een vrucht die altijd in het donker verborgen ligt, totdat we hem willen opeten. Zijn ‘Hymne voor het duister’ werd buiten op de muur van het Burgerweeshuis geprojecteerd.

Tussen de lezingen door zorgde het DJ-duo A Family Affair (vader Wim en zoon Ischa den Blanken) voor sfeervolle muziek die bij de onderwerpen paste.

Net als in de eerste editie van Science Café Noir hadden we in de tuin van het Burgerweeshuis een grote ger opgebouwd, waarin het door de warmte van een houtkachel goed toeven was in de koude avond. Roel van der Heijden nam de bezoekers met zijn huiskamerplanetarium mee op reis door het heelal en liet de nietigheid van de aarde in de kosmos zien. Sloeproeier Aidan Scherpbier vertelde met prachtige filmpjes over zijn roeitocht over de Atlantische Oceaan samen met Tristan Sim, begonnen als uitdaging maar ook bedoeld om bewustzijn te kweken voor de vervuiling van de oceanen. Erik van Sebille was daar tijdens zijn expedities over de oceanen ook door onthutst geraakt. 

In de kelder van het Burgerweeshuis konden bezoekers in de Black Box Experience, een experiment van Dimence en Thubble, ervaren hoe het is om (heel kort) te leven in een wereld zonder enige prikkel van licht. Het werd er aardedonker zodra het licht uitging. Een stem – van spoken word artiest Sanjaya Nathan - vroeg: wie ben je als niemand je ziet? Een poëtische tekst door hem uitgesproken volgde, eindigend in een reflectieve stilte. Een meditatieve ervaring die je vroeg stil te staan bij je lichaam en je emoties tijdens een festival dat een sterk beroep doet op het hoofd.

Het café van het Burgerweeshuis was het podium voor de semi-akoestische band Schemer. Americana-achtige muziek met poëtische Nederlandstalige teksten over alledaagse en soms actuele gebeurtenissen.

De optredens werden afgewisseld met driemaal een pubquiz over ‘zwart’ in wetenschappelijke en alledaagse onderwerpen, samengesteld en met veel flair geleid door Maarten Hoekstra van Café het Glas in Lood.

Het was de hele avond gezellig druk in het café. DJ-duo A Family Affair sloot hier de avond af.

We danken de Deventer Cultuur Club, Stichting Wesselings van Breemen en de Gemeente Deventer (Programmasubsidie Cultuur) voor hun financiële bijdragen. Het Burgerweeshuis, onze vaste partner van het Science Café, maakte de avond mogelijk door het beschikbaar stellen van ruimte en technische ondersteuning. Delicatessenzaak Het Bouwhuis, sponsor van het Science Café, was aanwezig met een standje met exquise snacks. Boekhandel Praamstra zorgde dat er boeken van verscheidene sprekers te koop waren.

Tekst Huub Eggen, fotografie Martijn Harleman.